onscherpe foto's

Dure lens, toch onscherpe foto's? Dit kan de reden zijn.

zondag 16 augustus 2026

Haarscherp portret van een meisje met sproeten en opvallende groene ogen in natuurlijk licht



"Gefeliciteerd met uw nieuwe lens. Zal ik er meteen een UV-filter bij doen om de lens te beschermen?"

De kans is groot dat je die vraag ook hebt gekregen toen je een nieuwe lens kocht. En waarschijnlijk heb je, net als zoveel andere fotografen, gedacht: Dat zal dan wel verstandig zijn.
Want ja... je wilt je dure lens natuurlijk beschermen.
Maar is zo'n filter echt noodzakelijk?
Of is het vooral iets waarvan we zijn gaan denken dat het erbij hoort?
Best bijzonder eigenlijk. Want als een fabrikant jarenlang bezig is geweest met het ontwerpen van een objectief van honderden of soms duizenden euro's... waarom zouden we daar dan meteen een extra stuk glas voor moeten zetten?

Een regenjas voor je cameralens?

Laat ik meteen duidelijk zijn: een UV-filter. of überhaupt wat voor een filter dan ook, heeft absoluut nut. Alleen niet voor iedere fotograaf en niet in iedere situatie.
Eigenlijk zie ik het een beetje als regenjas. Is het handig? Jazeker. Als je 10 kilometer moet fietsen door een fikse bui zeker. Maar voor een kleine bui is een paraplu ook prima. En zo zie ik de beschermingsfilters ook. Voor sommige fotografen is het een goede aanvulling, maar het is niet iets wat standaard op iedere lens hoeft te zitten.
Er zijn genoeg situaties waarin een filter juist wél verstandig is. Fotografeer je veel op het strand met stuivend zand? Motorraces waarbij steentjes alle kanten op vliegen? Of werk je onder omstandigheden waarbij er van alles tegen je lens kan komen? Dan kan een goed beschermfilter absoluut nuttig zijn.
Besluit je een filter te gebruiken? Koop dan wel een goede. Want een goedkoop filter voor een dure lens is een beetje alsof je Fiat Panda-banden onder een Tesla zet. Je komt er heus wel mee van A naar B, maar daar houdt de vergelijking ook wel op.

Een goed alternatief voor lensbescherming

Voor mijn stijl van fotograferen ligt dat anders.
Ik fotografeer vooral mensen en honden. En het liefste buiten. Dan gebruik ik veel liever een zonnekap. Die doet namelijk twee dingen tegelijk. Het voorkomt ongewenst invallend licht én beschermt mijn lens veel beter tegen een enthousiaste hondensnuit, een kleine kinderhandjes met gesmolten chocolade of een onhandige tik tegen een deurpost. Daar heb je in de praktijk vaak meer aan dan aan een filter. Ik in elk geval wel. 
Maar er is nog iets waar je minder vaak wat over hoort.
Een filter is óók glas. Je zet dus een extra glasplaat vóór een lens waar de fabrikant jarenlang over heeft nagedacht. Moderne objectieven zijn de afgelopen jaren enorm verbeterd. De coatings zijn veel beter geworden en verminderen reflecties en strooilicht veel effectiever dan vroeger. Ook camera's en sensoren gaan tegenwoordig beter om met invallend licht. Juist daardoor is een beschermfilter lang niet altijd meer zo vanzelfsprekend als vroeger. 

Wat doet dat extra glas met je beeldkwaliteit?

Dat is denk ik een belangrijkere vraag.
Ik fotografeer altijd met mijn diafragma helemaal open omdat ik dat mooi vindt. En dat betekent in mijn geval vaak F/1.2 of F/1.8, afhankelijk van welk lens ik gebruik. 
De scherptediepte is dan flinterdun. Zet ik daar nóg een stuk glas voor, dan kan dat nét wat scherpte kosten. Zeker bij close-ups waarbij ik haarscherpe ogen wil.
Misschien herken je dit wel. En heb je, ondanks dat je zeker weet dat alle instellingen goed staan, ook weleens last van. Dan hoeft dat niet altijd aan jou te liggen. Het kan namelijk ook dat extra glas voor je lens zijn. Uiteraard geldt dit niet ieder filter en met een goed filter zal het verschil vaak klein zijn, maar het is wel iets om rekening mee te houden.


Maar wat als je lens toch valt?

Veel mensen denken dat een filter de lens dan redt. Dat kan. Maar het is geen garantie.
Het glas van een filter is vaak veel dunner dan het glas van je lens. Het is dus logisch dat dit filterglas veel eerder breekt dan je lensglas zelf. Juist die scherpe, gebroken scherven kunnen vervolgens flinke krassen geven op de lens die je juist probeerde te beschermen.
Maar buiten dat: als een lens echt hard op de grond terechtkomt, zit de grootste schade vaak niet eens in het voorste glas, maar ergens ín de lens. Bijvoorbeeld de autofocusmotor of het  mechanisme binnenin. Persoonlijk vertrouw ik bij een val dan ook liever op een stevige zonnekap én een goede apparatuurverzekering.

Waarom adviseren camerawinkels dan toch zo vaak een filter?
Dat snap ik eigenlijk best. Voor sommige fotografen is het gewoon een verstandig advies. Bovendien horen accessoires nu eenmaal bij het assortiment van een camerawinkel. En laten we eerlijk zijn: dat is ook de plek waar voor hen de meeste winstmarge op zit. Daar is verder helemaal niets mis mee, want een fysieke winkel moet ook gewoon blijven bestaan.
Alleen... het is geen standaardantwoord voor iedere fotograaf die een lens koopt.
En begrijp me niet verkeerd. Gebruik jij graag een filter? Vooral blijven doen. Ik probeer je echt niet over te halen om hem nu direct van je lens af te draaien. Ik wil je alleen laten zien dat het niet zo vanzelfsprekend is dat iedere lens er standaard een nodig heeft.

Waar geef jij je geld aan uit?

Ik vind het zo zonde dat fotografen soms geld uitgeven aan spullen die ze eigenlijk niet echt nodig hebben. Want laten we wel wezen: je gaat echt geen betere foto's maken door nóg duurdere apparatuur of extra accessoires.
Natuurlijk, het kan best wat makkelijker zijn in het gebruik. Het is net zoals een BMW op de snelweg waarschijnlijk wat prettiger rijdt dan een Fiat 500. Maar uiteindelijk ben jíj degene die die auto bestuurt. En zo werkt het ook met je camera. Jij bepaalt de instellingen, jij kiest het standpunt en jij maakt de foto. Niet je camera en al helemaal niet dat extra filter.
In plaats van geld uitgeven aan spullen, kun je daarom soms veel beter investeren in jezelf. In een goede workshop of een fotografiecursus bijvoorbeeld. Of in een leuk bezoek aan een museum om nieuwe ideeën op te doen voor je volgende foto's.
En om even in fotografietermen te blijven: koop liever een extra geheugenkaart, een reserve-accu of gooi je tank vol met benzine om naar het strand te rijden voor een prachtige zonsondergang. Of ga er gewoon eens lekker van uit eten.
Dus de volgende keer dat iemand in de winkel vraagt: "Zal ik er meteen een UV-filter bij doen?", stel jezelf dan gewoon één vraag:
Waarom eigenlijk?
Niet alles wat vaak wordt geadviseerd, is automatisch de beste keuze voor jouw manier van fotograferen. Kijk daarom niet alleen naar wat 'hoort', maar vooral naar wat jij fotografeert.
Want uiteindelijk worden je foto's niet beter door wat je vóór je lens schroeft, maar door wat jij achter de camera ziet.

En wat doe je met je ongebruikte filters?
Heb je na het lezen van dit blog besloten om dat filter van je lens af te schroeven? Gooi het dan vooral niet weg. Je kunt hem natuurlijk gewoon op je bureau leggen als een exclusieve onderzetter voor je koffie, maar je kunt er ook creatief mee aan de slag.
Gebruik het oude filter bijvoorbeeld voor de 'vaseline-truc' door er een laagje vaseline op te smeren voor een dromerig vintage glow-effect. Zo verpest je tenminste niet de dure coating van je echte lens. 
Of maak er een creatief bokeh-filter van: plak een stukje zwart papier op het filter waar je precies in het midden één mooi vormpje -zoals een hartje of een ster- uit hebt geknipt. Maak de vorm bij een grote lens niet té klein, zodat je camera makkelijk kan blijven scherpstellen op je onderwerp. Als je vervolgens met een open diafragma fotografeert, verandert elk onscherp lichtpuntje op de achtergrond in die uitgeknipte vorm.

Wil jij ook anders leren kijken?

Vond je dit blog interessant? In mijn online cursussen, workshops en opleiding fotografie gaan we nog een stap verder. Niet alleen over instellingen maar vooral over leren kijken en Natuurlijk licht. Want als je anders leert kijken en het licht kunt sturen, ga je vanzelf ook anders fotograferen.

Bekijk hier mijn cursussen en workshops


Scherp portret van een liggende Berner Sennen hond in een sfeervol bos met zacht zonlicht
Canon RF 135mm F/1.8




read article

Waarom je foto onscherp lijkt terwijl dat niet zo is.

dinsdag 20 augustus 2024

Dromerig fine art portret van een blonde peuter met krullen die aan het vissen is in een vijver met baby eendjes door Natuurlijk licht fotograaf Willie Kers uit Apeldoorn


"Mijn foto is niet scherp. Vooral de ogen niet."

Die zin hoor ik regelmatig.

En meestal denk ik dan: laat eens kijken.

Want eerlijk gezegd valt het meestal ontzettend mee.


Maar voordat we verder gaan, wil ik trouwens eerst iets hierover kwijt.

Scherpte wordt wat mij betreft vaak veel belangrijker gemaakt dan nodig is.

Natuurlijk wil je een scherpe foto. Dat wil ik ook. Maar als iemand na het zien van mijn foto zegt: "Zo, die is scherp." dan heb ik de plank volledig misgeslagen of in dit geval geschoten.


Ik hoor liever dat iemand zegt: "Wat een mooie foto." Of nog mooier: "Die raakt me."

Dat is uiteindelijk waar fotografie voor mij om draait.


Kijk maar eens naar foto's uit je kindertijd. Let jij dan als eerste op de scherpte? Ik zeker niet.Meestal denk ik eerst: Wat had ik in hemelsnaam voor een idioot kapsel? Daarna zie ik mijn ouders, mijn broers of zus, de kleren van  vroeger en ben ik weer heel even terug in dat moment.

Of die foto haarscherp is? Ik heb werkelijk geen idee. Daar let ik niet eens op.


Begrijp me niet verkeerd hoor, want dit is natuurlijk geen excuus om onscherpe foto's te maken. Maar heel soms slaan we wel een beetje door.


De lenzen van tegenwoordig zijn zó scherp dat ik dingen zie die ik in een normaal gesprek niet eens opmerk. Daarom fotografeer ik zelf bijna nooit met een ISO onder de 400, tenzij het echt niet anders kan. Dat maakt een huid net iets zachter. Precies zoals ik iemand ook zie als ik tegenover hem of haar zit.

En dat scheelt me achteraf ook nog eens een hoop werk in Lightroom.

Maar goed...

Laat ik je eerst een vraag stellen.


Hoe ver zoom jij eigenlijk in als je je foto's bekijkt? 

Dit is altijd het eerste wat ik wil weten:

Hoe ver zoom je in op je camera of in Lightroom?

Als het antwoord is: meer dan 100%, dan weet ik eigenlijk al genoeg.

  • Je beoordeelt pixels.
  • Je denkt dat de scherpte ernaast zit.
  • Je gaat verscherpen waardoor huid hard wordt.
  • Je corrigeert details die geen probleem waren.

Op dat moment beoordeel je namelijk geen foto meer.


Wat gebeurt er als je meer dan 100% inzoomt?

Zodra je boven de 100% gaat kijken, trek je de afbeelding letterlijk uit elkaar. 

  • Je ziet losse pixels en daardoor lijkt je foto ineens onscherp.
  • Je denkt dat de huid zacht is.
  • Je denkt ruis te zien.

Maar bekijk je dezelfde foto op normaal formaat — op een scherm, telefoon of print — dan is er niks aan de hand.

En toch ga je bewerken.

Je gaat ruis verwijderen die niemand ooit zou zien.

Tijdens de nabewerking in Lightroom maak je de foto zo juist minder mooi, terwijl je dacht hem te verbeteren.


Je kijkt niet meer naar de foto maar naar de details

Op 200% of 300% zie je geen beeld meer.

Je ziet structuur.

Geen moment.
Geen sfeer.
Geen licht.

Alleen huid en korreltjes.

Het is een beetje alsof je met je neus tegen een schilderij aan gaat staan en zegt dat de verf niet strak is.
En dat klopt.
Maar zo is het schilderij niet bedoeld om bekeken te worden.

En jou foto ook niet.


Waarom je foto onscherp lijkt na het bijsnijden

Hier zit vaak nog iets onder.

Soms is een foto niet onscherp — je stond gewoon te ver weg.
Dan ga je croppen om dichterbij te komen en daarna zoom je in om de scherpte te controleren.

En dan zie je… pixels.

Je mag best iets bijsnijden. 
Zo’n 10 tot 15 procent kan meestal prima.

Maar ga je verder, dan lever je kwaliteit in én je verliest de mooie eigenschappen van je lens.
Het beeld wordt vlakker en harder en uiteindelijk lijkt je foto onscherp terwijl dat helemaal niet zo was.


De echte oplossing is heel simpel:
de volgende keer een stap dichterbij zetten.

Moraal van het verhaal: 

Meestal is er dus helemaal niets mis met de scherpte.
Je kijk er alleen veel te dichtbij naar.


Het verschil zit niet in je camera, maar in hoe je kijkt

Een camera kan scherpstellen.

Een fotograaf leert zien.

En dat is precies waar mijn online cursus Dromerige Fine Art over gaat. We hebben het natuurlijk over fotograferen en nabewerken. Maar minstens zo belangrijk vind ik dat je écht leert kijken.  Dat je op een normale manier leert beoordelen wanneer een foto echt werkt, zonder te verzanden in perfectionisme of hoe je het ook noemen wilt. En eindeloos blijft zoeken naar kleine foutjes die niemand ziet behalve jij. 


Want uiteindelijk onthoudt niemand of je op 300% nog een wimpertje extra kon tellen.

Mensen onthouden een foto die iets met ze doet.

 

Online cursus Dromerige Fine Art

 

Meisje in roze jurk tussen opvliegende duiven, voorbeeld van hoe een foto scherp oogt op normaal formaat ondanks ingezoomde pixels tijdens nabewerking.



Let's create some magic!

read article
Abonneren op: Posts (Atom)
Copyright © Willie Kers | Natuurlijk licht & Fotografie
Design by Fearne •