 |
"Gefeliciteerd met uw nieuwe lens. Zal ik er meteen een UV-filter bij doen om de lens te beschermen?"
De kans is groot dat je die vraag ook hebt gekregen toen je een nieuwe lens kocht. En waarschijnlijk heb je, net als zoveel andere fotografen, gedacht: Dat zal dan wel verstandig zijn.
Want ja... je wilt je dure lens natuurlijk beschermen.
Maar is zo'n filter echt noodzakelijk?
Of is het vooral iets waarvan we zijn gaan denken dat het erbij hoort?
Best bijzonder eigenlijk. Want als een fabrikant jarenlang bezig is geweest met het ontwerpen van een objectief van honderden of soms duizenden euro's... waarom zouden we daar dan meteen een extra stuk glas voor moeten zetten?
Een regenjas voor je cameralens?
Laat ik meteen duidelijk zijn: een UV-filter. of überhaupt wat voor een filter dan ook, heeft absoluut nut. Alleen niet voor iedere fotograaf en niet in iedere situatie.
Eigenlijk zie ik het een beetje als regenjas. Is het handig? Jazeker. Als je 10 kilometer moet fietsen door een fikse bui zeker. Maar voor een kleine bui is een paraplu ook prima. En zo zie ik de beschermingsfilters ook. Voor sommige fotografen is het een goede aanvulling, maar het is niet iets wat standaard op iedere lens hoeft te zitten.
Er zijn genoeg situaties waarin een filter juist wél verstandig is. Fotografeer je veel op het strand met stuivend zand? Motorraces waarbij steentjes alle kanten op vliegen? Of werk je onder omstandigheden waarbij er van alles tegen je lens kan komen? Dan kan een goed beschermfilter absoluut nuttig zijn.
Besluit je een filter te gebruiken? Koop dan wel een goede. Want een goedkoop filter voor een dure lens is een beetje alsof je Fiat Panda-banden onder een Tesla zet. Je komt er heus wel mee van A naar B, maar daar houdt de vergelijking ook wel op.
Een goed alternatief voor lensbescherming
Voor mijn stijl van fotograferen ligt dat anders.
Ik fotografeer vooral mensen en honden. En het liefste buiten. Dan gebruik ik veel liever een zonnekap. Die doet namelijk twee dingen tegelijk. Het voorkomt ongewenst invallend licht én beschermt mijn lens veel beter tegen een enthousiaste hondensnuit, een kleine kinderhandjes met gesmolten chocolade of een onhandige tik tegen een deurpost. Daar heb je in de praktijk vaak meer aan dan aan een filter. Ik in elk geval wel.
Maar er is nog iets waar je minder vaak wat over hoort.
Een filter is óók glas. Je zet dus een extra glasplaat vóór een lens waar de fabrikant jarenlang over heeft nagedacht. Moderne objectieven zijn de afgelopen jaren enorm verbeterd. De coatings zijn veel beter geworden en verminderen reflecties en strooilicht veel effectiever dan vroeger. Ook camera's en sensoren gaan tegenwoordig beter om met invallend licht. Juist daardoor is een beschermfilter lang niet altijd meer zo vanzelfsprekend als vroeger.
Wat doet dat extra glas met je beeldkwaliteit?
Dat is denk ik een belangrijkere vraag.
Ik fotografeer altijd met mijn diafragma helemaal open omdat ik dat mooi vindt. En dat betekent in mijn geval vaak F/1.2 of F/1.8, afhankelijk van welk lens ik gebruik.
De scherptediepte is dan flinterdun. Zet ik daar nóg een stuk glas voor, dan kan dat nét wat scherpte kosten. Zeker bij close-ups waarbij ik haarscherpe ogen wil.
Misschien herken je dit wel. En heb je, ondanks dat je zeker weet dat alle instellingen goed staan, ook weleens last van. Dan hoeft dat niet altijd aan jou te liggen. Het kan namelijk ook dat extra glas voor je lens zijn. Uiteraard geldt dit niet ieder filter en met een goed filter zal het verschil vaak klein zijn, maar het is wel iets om rekening mee te houden.
Maar wat als je lens toch valt?
Veel mensen denken dat een filter de lens dan redt. Dat kan. Maar het is geen garantie.
Het glas van een filter is vaak veel dunner dan het glas van je lens. Het is dus logisch dat dit filterglas veel eerder breekt dan je lensglas zelf. Juist die scherpe, gebroken scherven kunnen vervolgens flinke krassen geven op de lens die je juist probeerde te beschermen.
Maar buiten dat: als een lens echt hard op de grond terechtkomt, zit de grootste schade vaak niet eens in het voorste glas, maar ergens ín de lens. Bijvoorbeeld de autofocusmotor of het mechanisme binnenin. Persoonlijk vertrouw ik bij een val dan ook liever op een stevige zonnekap én een goede apparatuurverzekering.
Waarom adviseren camerawinkels dan toch zo vaak een filter?
Dat snap ik eigenlijk best. Voor sommige fotografen is het gewoon een verstandig advies. Bovendien horen accessoires nu eenmaal bij het assortiment van een camerawinkel. En laten we eerlijk zijn: dat is ook de plek waar voor hen de meeste winstmarge op zit. Daar is verder helemaal niets mis mee, want een fysieke winkel moet ook gewoon blijven bestaan.
Alleen... het is geen standaardantwoord voor iedere fotograaf die een lens koopt.
En begrijp me niet verkeerd. Gebruik jij graag een filter? Vooral blijven doen. Ik probeer je echt niet over te halen om hem nu direct van je lens af te draaien. Ik wil je alleen laten zien dat het niet zo vanzelfsprekend is dat iedere lens er standaard een nodig heeft.
Waar geef jij je geld aan uit?
Ik vind het zo zonde dat fotografen soms geld uitgeven aan spullen die ze eigenlijk niet echt nodig hebben. Want laten we wel wezen: je gaat echt geen betere foto's maken door nóg duurdere apparatuur of extra accessoires.
Natuurlijk, het kan best wat makkelijker zijn in het gebruik. Het is net zoals een BMW op de snelweg waarschijnlijk wat prettiger rijdt dan een Fiat 500. Maar uiteindelijk ben jíj degene die die auto bestuurt. En zo werkt het ook met je camera. Jij bepaalt de instellingen, jij kiest het standpunt en jij maakt de foto. Niet je camera en al helemaal niet dat extra filter.
In plaats van geld uitgeven aan spullen, kun je daarom soms veel beter investeren in jezelf. In een goede workshop of een fotografiecursus bijvoorbeeld. Of in een leuk bezoek aan een museum om nieuwe ideeën op te doen voor je volgende foto's.
En om even in fotografietermen te blijven: koop liever een extra geheugenkaart, een reserve-accu of gooi je tank vol met benzine om naar het strand te rijden voor een prachtige zonsondergang. Of ga er gewoon eens lekker van uit eten.
Dus de volgende keer dat iemand in de winkel vraagt: "Zal ik er meteen een UV-filter bij doen?", stel jezelf dan gewoon één vraag:
Waarom eigenlijk?
Niet alles wat vaak wordt geadviseerd, is automatisch de beste keuze voor jouw manier van fotograferen. Kijk daarom niet alleen naar wat 'hoort', maar vooral naar wat jij fotografeert.
Want uiteindelijk worden je foto's niet beter door wat je vóór je lens schroeft, maar door wat jij achter de camera ziet.
En wat doe je met je ongebruikte filters?
Heb je na het lezen van dit blog besloten om dat filter van je lens af te schroeven? Gooi het dan vooral niet weg. Je kunt hem natuurlijk gewoon op je bureau leggen als een exclusieve onderzetter voor je koffie, maar je kunt er ook creatief mee aan de slag.
Gebruik het oude filter bijvoorbeeld voor de 'vaseline-truc' door er een laagje vaseline op te smeren voor een dromerig vintage glow-effect. Zo verpest je tenminste niet de dure coating van je echte lens.
Of maak er een creatief bokeh-filter van: plak een stukje zwart papier op het filter waar je precies in het midden één mooi vormpje -zoals een hartje of een ster- uit hebt geknipt. Maak de vorm bij een grote lens niet té klein, zodat je camera makkelijk kan blijven scherpstellen op je onderwerp. Als je vervolgens met een open diafragma fotografeert, verandert elk onscherp lichtpuntje op de achtergrond in die uitgeknipte vorm.
Wil jij ook anders leren kijken?
Vond je dit blog interessant? In mijn online cursussen, workshops en opleiding fotografie gaan we nog een stap verder. Niet alleen over instellingen maar vooral over leren kijken en Natuurlijk licht. Want als je anders leert kijken en het licht kunt sturen, ga je vanzelf ook anders fotograferen.
 |
| Canon RF 135mm F/1.8 |
Een reactie posten
Leuk dat je de tijd neemt om te reageren. Ik lees iedere reactie zelf. Om spam te voorkomen verschijnen reacties pas nadat ik ze heb goedgekeurd. Bedankt voor je berichtje!