Waarom een dure lens je foto niet interessanter maakt

 

De locatie stelde eigenlijk niets voor. Het verschil zat ergens anders. Daar gaat dit verhaal over.

Kijk eens rustig naar deze foto.
Misschien valt je oog als eerste op Bobby. Of op de paarse boshyacinten. Misschien zie je juist dat mooie warme avondlicht? En als ik je nu zou vragen waardoor deze foto is geworden zoals hij is, dan is de kans groot dat je als eerste aan mijn camera of aan mijn lens denkt.

Dat hoor ik namelijk best vaak.

“Ja, met zo'n lens en camera kan ik het ook."

En eerlijk gezegd snap ik dat wel. We worden er voortdurend mee geconfronteerd dat er weer een nieuwe camera is of een lens die nóg scherper is, nóg sneller scherp stelt of een nóg mooiere onscherpte geeft. Voor je het weet ga je geloven dat betere apparatuur ook automatisch betere foto's oplevert.

En dat dacht ik vroeger ook hoor. Ik keek naar reviews, vergeleek foto's en dacht dat het verschil misschien toch in een andere lens zat. Kapitalen heb ik aan lenzen uitgegeven die uiteindelijk stonden te verstoffen in mijn kast. 

Inmiddels weet ik dat de foto's waar ik het meest blij van word, eigenlijk nooit beginnen bij mijn camera. Tegen de tijd dat ik mijn camera pak, is de foto in mijn hoofd allang gemaakt.

Een camera legt uiteindelijk alleen maar vast wat jij al hebt gezien.

Begrijp me niet verkeerd. Ik werk graag met goede apparatuur. Dat maakt fotograferen een stuk prettiger, net zoals een nieuwe auto comfortabeler rijdt dan een oude. In een moderne auto heb je ingebouwde navigatie, betere schokbrekers en hoef je niet eerst tien minuten te wachten voordat de ramen eindelijk een beetje ontwasemen en als je mazzel hebt, stoelverwarming. Dat rijdt gewoon lekkerder als je een eind moet rijden.

Maar uiteindelijk je komt met allebei op dezelfde bestemming. Alleen de ervaring is net wat anders.

Met een camera en een lens is dat eigenlijk precies hetzelfde. Natuurlijk kan een mooie lens sneller scherpstellen of een achtergrond mooier onscherp maken. Dat is allemaal mooi. Maar hij vertelt je niet waar je moet gaan staan. Hij ziet niet dat het licht ineens precies goed is. En hij zegt ook niet dat je misschien eens door je knieën moet zakken.

Dat blijft het werk van jou, van de fotograaf.

Misschien is dat ook wel de reden waarom ik zo graag met natuurlijk licht werk. Veel mensen denken dat fotograferen met natuurlijk licht makkelijker is dan werken met flitsers. Eigenlijk denk ik precies het tegenovergestelde.

Een flitser zet je neer waar jij hem wilt hebben. Je bepaalt zelf hoe fel hij is, je zet er een diffuser voor of een kleurfilter en als het licht net niet goed valt, schuif je hem gewoon een stukje op.

Met de zon werkt dat toch net even anders.

Als het licht te hard is, kun je niet even een wolk ervoor schuiven. Je kunt de zon ook niet vragen om een meter naar links te gaan staan of iets zachter te schijnen omdat dat beter uitkomt voor je compositie.

Het is wat het is.
En juist dát vind ik zo mooi.

Ik probeer het licht niet te veranderen.
Ik verander mijn standpunt.

Soms loop ik een paar meter verder. Soms wacht ik even. Soms ga ik door mijn knieën. En soms maak ik helemaal geen foto, omdat het licht voor mijn gevoel nog niet klopt.

Maar ik zal je laten zien wat ik bedoel.

De foto bovenaan dit blog is gemaakt naast een parkeerplaats

Geen indrukwekkend natuurgebied. Geen heideveld. Geen lavendel. Het is gewoon een klein stukje naast de parkeerplaats, vlak voordat ik de hondenuitlaatplek inloop. Als je goed kijkt, zie je mijn auto zelfs nog tussen de bomen staan.

Bobby en ik waren onderweg om lekker te wandelen toen mijn oog ineens op een klein strookje licht viel.

Eigenlijk was de zon al bijna weg. Op bijna de hele plek was het licht verdwenen, maar precies achter dat kleine groepje boshyacinten viel nog nét een beetje warm avondlicht tussen de bomen door. En dat zag je alleen als je precies goed stond.

Een stap naar links en het was weg.
Een stap naar rechts ook.

Als ik niet had opgelet, had ik het waarschijnlijk niet eens gezien.

Gelukkig lag mijn camera nog in de auto. Dus ik ben teruggelopen, heb mijn camera gepakt en ben weer naar dat ene plekje gegaan. Ik ging door mijn knieën, schoof een klein stukje op en ineens viel alles samen. Het licht, de bloemen, de donkere achtergrond en Bobby die precies op de goede plek zat.

Binnen vijf minuten had ik de foto's gemaakt omdat ik eigenlijk meteen wist wat ik wilde.

Daarna ging mijn camera weer terug in de auto. Want een wandeling is voor mij gewoon een wandeling. En trouwens, Bobby vindt daar ook wat van.

Pas thuis heb ik de foto's bekeken.

En toen ik deze foto op mijn scherm zag, werd ik nog blijer dan ik al was.

Niet omdat ik dacht: Joh, wat heb ik toch weer een mooie foto gemaakt.

Zeker niet! Het gevoel begint voor mij veel eerder.

De kick zit op het moment dat ik door mijn zoeker kijk en zie hoe het natuurlijke licht en de kleuren ineens met elkaar gaan samenwerken. Dat laatste beetje avondzon, de paarse boshyacinten, de achtergrond en mijn “grote” kleine vriendje op de voorgrond, waardoor alles precies op zijn plek lijkt te vallen.

Maar eerlijk gezegd begon het niet met Bobby.

Het begon met het licht. Dat zie ik altijd als eerste.

Misschien is dat ook wel de reden waarom ik als kind eindeloos met een caleidoscoop kon spelen. Ik bleef maar draaien omdat ik gefascineerd was door wat licht en kleur samen deden. Iedere kleine beweging veranderde het hele beeld. Als ik er nu op terugkijk, is daar eigenlijk niet zoveel in veranderd.

Ik reageer nog steeds als eerste op licht. Pas daarna zie ik de rest.

Maar goed, misschien denk je nu nog steeds dat zo'n foto alleen lukt met een dure lens. Dat is misschien wel het grappigste van dit hele verhaal.

De lens waarmee ik deze foto maakte gebruik ik al bijna twintig jaar. Vergeleken met de moderne objectieven van tegenwoordig is hij zo traag als een slak.

En toch maakte ik deze foto ermee. Omdat de belangrijkste keuzes al gemaakt waren voordat ik klikte.

Ik had het licht al gevonden. Ik wist al waar ik wilde staan. Ik wist al hoe de compositie moest worden. De lens en camera hoefde het alleen nog maar vast te leggen.

Misschien is dat ook de reden waarom ik achteraf zo weinig tijd kwijt ben aan nabewerking. Als het licht, de compositie en de kleuren al kloppen op het moment dat ik afdruk, hoef ik thuis niet meer te redden of toe te voegen wat buiten nooit is gebeurd. Of er in de eerste instantie ook nooit is geweest. 

Misschien is dat ook wel waarom ik na al die jaren nog steeds zo graag fotografeer. Niet omdat ik op zoek ben naar een nieuwe camera of een betere lens, maar omdat ik nog steeds blij word van dat ene moment waarop ik door mijn zoeker kijk en zie hoe het licht en de kleuren precies met elkaar gaan samenwerken. Dat moment duurt misschien maar een paar seconden, maar daar doe ik het voor. 

Een nieuwe lens gaat ooit vervangen worden.

Maar écht leren kijken naar natuurlijk licht, dat neem je de rest van je leven mee.

______________________________________________________

Meer lezen?

Welke lens geeft de meeste Bokéh?

Veel fotografen denken dat een wazige achtergrond vooral door een dure lens ontstaat. In dit blog leg ik uit waardoor bokeh écht wordt bepaald.

Verder lezen

Hoe voorkom je groene kleurzweem in je foto’s?

Licht gaat niet alleen over schaduw en sfeer. Ook kleuren reageren op licht. Daarom ontstaat bijvoorbeeld groene kleurzweem in het bos.

Nog meer lezen?

5 simpele tips die je foto's meteen dromeriger maken

Veel fotografen denken dat dromerige foto's vooral ontstaan door nabewerking of een dure lens. Natuurlijk kunnen die helpen, maar daar begint het niet. Het begint met kijken…"