Kijk eens naar de lucht op een typisch Hollandse, grijze dag. Zo’n egale, witte of grauwe deken waar de zon nergens doorheen komt.
Als fotograaf denk je misschien: Ideaal! Geen harde schaduwen, geen knijpende ogen bij mijn modellen en geen overbelichte plekken. Dit wordt een makkie vandaag. Maar als je thuis achter de computer je foto’s bekijkt, valt het resultaat vaak vies tegen.
De foto’s zijn saai, grauw en vooral… ontzettend plat. Er zit totaal geen leven in. De kleuren spatten er niet vanaf, de huid van je model lijkt eerder grijs en er is geen lichtje in de ogen te bekennen. Je krijgt zo’n typisch pandabeer-effect waarbij de ogen superdonker lijken. En alsof dat nog niet genoeg is, vallen ze ook nog eens compleet weg tegen de achtergrond. Je baalt als een stekker, want je hebt verdorie een camera en een lens van duizenden euro’s gebruikt. Hoe kan dat nou?
De valkuil van de 'grote softbox'
Veel fotografen hebben geleerd dat bewolkt weer perfect is omdat het licht dan 'zacht' is. En dat klopt op zich ook wel. Een bewolkte lucht werkt eigenlijk als één gigantische softbox in een fotostudio.
Maar er is een nadeel waar bijna niemand over praat. Omdat die 'softbox' zo enorm groot is, komt het licht werkelijk van álle kanten. Van voren, van achteren, links, rechts en vooral van boven.
Ga zelf maar eens recht onder een lamp staan en kijk in de spiegel wat dit met je gezicht doet. Ik word daar zelf in elk geval niet zo blij van. Dat noem ik het “Hunkemöller-effect” of nog erger: het "H&M-effect." En ik denk dat ik aan de vrouwelijke fotografen onder ons niet veel meer hoef uit te leggen wat ik hiermee bedoel 😉.
Als licht overal vandaan komt, verdwijnen alle schaduwen. En laat dat nou net het probleem zijn. Daarnaast valt ook elk detail op — ook de details die je liever niet zo duidelijk wilt zien.
Hoe tegenstrijdig het ook klinkt: om sfeer, diepte, karakter en die dromerige look te krijgen, heb je schaduw nodig. Schaduw zorgt voor vorm. Het zorgt ervoor dat een gezicht een mooie, stralende huid krijgt, dat oneffenheden verzacht worden en dat karakteristieke kenmerken worden versterkt. Het zorgt voor contrast en zorgt dat je foto gaat 'leven'.
Zonder schaduw wordt alles zo plat als een dubbeltje. Alsof je met een flitser recht van voren in iemands gezicht hebt geschoten. Of nog erger (zoals bij bewolking): alsof je een flitser met een grote softbox pal bóven iemands hoofd zet. Dat doe je in de studio toch ook niet?
Wat de Oude Meesters ons kunnen leren (Zonder camera’s, Lightroom en Photoshop)
Als je denkt dat je dit probleem alleen kunt oplossen met nóg duurdere lenzen of door met reflectieschermen en flitsers te gaan slepen in het bos, heb je het mis. Want daar heb je waarschijnlijk net zo min zin in als ik. Je wilt gewoon lekker ontspannen fotograferen, toch?
Het geheim zit hem erin dat je leert kijken zoals de oude Hollandse meesters — denk aan schilders zoals Rembrandt en Vermeer. Honderden jaren geleden kregen zij het al voor elkaar om de meest indrukwekkende diepte, sfeer en contrasten te creëren. Ze maakten schilderijen waar je nu nog steeds ingezogen wordt en waar je je ogen niet vanaf kunt houden.
En zoals je zelf ook wel weet: deze heren hadden echt geen geavanceerde camera, dure objectieven, A.I. of Photoshop-filters. Zij hadden alleen verf, een kwast en een waanzinnig goed begrip van licht. Zij snapten de pure logica van het licht.
Als jij die logica eenmaal doorhebt, maakt het niet meer uit of het buiten grijs en grauw is, of dat de zon juist keihard schijnt. Jij bepaalt hoe de foto eruitziet, niet je apparatuur en al helemaal niet het weer.
Wat kun je hier vandaag al aan doen?
Het begint heel simpel door ook op een grijze dag op zoek te gaan naar de richting van het licht. Je moet de elementen om je heen gaan gebruiken om het licht te sturen.
Een praktische tip die je direct kunt toepassen bij je volgende shoot: zoek een natuurlijke blokkade.
Zet je model of de hond eens niet midden op een open veld waar het licht van alle kanten tegelijk komt. Loop naar de bosrand of zoek een plek op de rand van de schaduw onder een grote boom. Of zet iemand naast een grote struik, een muur, of zelfs naast iemand anders. De "blokkade" fotografeer je dan natuurlijk niet mee.
Wat er dan gebeurt is pure logica: de boom, struik of persoon houdt het licht tegen. Hierdoor móét het licht zich wel gaan bundelen en van de ándere kant komen, omdat het niet door de blokkade heen kan. En dan ineens krijgt het licht een duidelijke richting, ontstaan er subtiele schaduwen en krijgt je foto direct die diepte en dromerigheid waar je naar op zoek was.
Dus, moraal van het verhaal: om licht toe te voegen, moet je het weghalen. Alles draait altijd om het licht. En al helemaal bij Fine Art.
Dit is pas het begin. Het verschil tussen een leuke maar vlakke foto en een beeld dat aanvoelt als een dromerig fine art-kunstwerk, zit hem in het écht begrijpen en sturen van natuurlijk licht. En daar kan ik uren over vertellen. Licht is zo bijzonder (mooi).
Wil je deze stijl nu eens écht helemaal onder de knie krijgen?
Niet alleen leren hoe je het licht buiten naar je hand zet, maar ook hoe je die prachtige, zachte en dromerige achtergronden creëert? In mijn complete online cursus Dromerige Fine Art Fotografie neem ik je in 11 uitgebreide modules stap voor stap mee.
Geen taaie, saaie techniek, maar jip-en-janneketaal én heel veel video’s waarin ik je letterlijk mee naar buiten neem en je laat zien hoe je dit fotografeert.
Ook de complete nabewerking in Lightroom en Photoshop zit erin om nog meer karakter en je eigen stijl toe te voegen en te verfijnen. Er zitten ontzettend veel tutorials bij om jouw foto's om te toveren tot échte fine art-kunstwerken. Met alle tips, trucs, e-books en masterclasses is het echt super, super compleet, al zeg ik het zelf ;)
Je gaat leren hoe je foto's maakt waar je écht trots op bent. Je volgt de video's volledig in je eigen tempo en je kunt alles onbeperkt terugkijken.
👉 Bekijk hier alle informatie over de cursus Dromerige Fine Art Fotografie
Een reactie posten
Leuk dat je de tijd neemt om te reageren. Ik lees iedere reactie zelf. Om spam te voorkomen verschijnen reacties pas nadat ik ze heb goedgekeurd. Bedankt voor je berichtje!